انجام پایان نامه

مقدمه
طرح تحقیق، خیلی مهم ترین اصلی ترین بخش یك كار تحقیقی پژوهشی است، طرح تحقیق ( Proposal) اصل تحقیق نیست، بلكه طرح اولیه طرح پیشنهادی تحقیق است، طرح تحقیق در واقع شبیه طرح اولیه پیشنهادی یك ساختمان است كه توسط ارشیتكت (پژوهشگر محقق) اركان اصلی آن طراحی محاسبه شده و به صورت نقشه ماكت ساختمان در آمده است چنانچه یك مهندس خبره ( استاد راهنما ) به آن نگاه كند، بتواند ساختمانی را ( پژوهشی را) كه بر طبـق این نقشه شكل می گیرد، از قبل جهت تجسم كند. پژوهشگری كه قصد تحقیق دارد، ابتدا باید جهت پژوهش مورد نظر خود طرح تحقیق بنویسد. طرح تحقیق در واقع نقشه انجام تحقیق است راهنمای محقق برای عملیاتی كردن و اجرای تحقیق است .
هر چند انتخاب موضوع فرایند تهیه تكمیل یك پروپوزال به راحتی در مدت زمانی كوتاه انجام می شود، اما باید تذکر داشت كه پروپوزال در واقع پیشنهادیه تحقیق بوده و به منزله نقشه های محاسباتی ساختمان است، لذا چنانچه با دقت با محاسبات دقیق طراحی گردد، پژوهشگر در انجام مراحل بعدی با مشكل اساسی روبرو نخواهد شد. به جمله دیگر چنانچه دانشجوئی عنوان پژوهش را درست گزینش كرده باشد و تمامی اركان اجزاء پروپوزال به ویژه طرح مسئله، اهمیت و ارزش تحقیق، تاریخچه مطالعات، اهداف، سئوالات، فرضیه ها روش و مراحل انجام تحقیق را به طور دقیق كامل تهیه كرده باشد، در انجام پژوهش با مشكلاتی از عبارت سر درگمی و ابهام روبرو نخواهد شد، به طوری كه گفته می شود پژوهشگری كه طرح تحقیق را به طور دقیق، روشن كامل نوشته، به نظر می رسد بیش از 50 درصد رساله پایان نامـه را تهیه كرده است.

اجزاء تشكیل دهنده طرح تحقیق
1- عنوان تحقیق

نخستین گام در انجام تحقیق، تعیین عنوان تحقیق است. هیچ پژوهشگری نمی تواند بدون معین شدن عنوان تحقیق، پژوهش را شروع كند. عنوان به منزله مقصد طرح نهایی انجام پژوهش است لذا در تعیین و انتخاب آن توجه به نكات زیر ضروری است:
1- خوب است عنوان تحقیق نه خیلی كوتاه، نه خیلی طولانی، بلكه مختصر، جامع، رسا و غیر سئوالی باشد.
2- بهتر است در ابتدای عنوان از واژه هایی چون: بررسی، ارائه الگو، مطالعه، طراحی، تحلیلی بر، تبیین ....استفاده شود.
3- خوب است در عنوان تحقیق به نوعی متغیر های مستقل و وابسته نشان داده شوند.
4- موضوع تحقیق باید نو جدید باشد.
5- عنوان پژوهش باید اهمیت تحقیق داشته باشد.
6- پژوهشگر باید توان انجام تحقیق را داشته باشد.
7- مورد تحقیق در حوزه كاری تخصصی پژوهشگر باشد.
8- مساله پژوهش باید به گونه ای باشد كه جامعه به انجام تحقیق درمورد آن نیازمند باشد پژوهش بتواند با نتایج خود مشكلی را از جامعه برطرف كند.
9- پژوهشگر به عنوان تحقیق و انجام پژوهش در مورد آن میل علاقه داشته باشد.
10- موضوع تحقیق باید عملی و اجرائی بوده قابلیت انجام تحقیق را داشته باشد .
11- عنوان تحقیق باید به گونه ای باشد كه هدف های تحقیق را بیان كند .
12- بهتر است در عنوان تحقیق، قلمرو مكانی محدوده زمانی پژوهش معین گردد.

2-اصطلاحات و واژه ها

اکثرا ٌ تعدادی از اصطلاحات واژه های فنی و تخصصی مربوط به عنوان مساله پژوهش ( 3 تا 6 ) ارائه شده برای هریك مختصراً از منابع اصلی و معتبر، تعریفی آورده می شود.

3- شرح و بیان مسئله تحقیق ( طرح یك مشكل)
مسئله در واقع سئوالی است كه در ذهن پژوهشگر راجع به یك پدیده، مشكل معضل بیان می شود، هدف محقق از طرح این سئوال ریشه یابی، علت یا علل به وجود آورنده آن مشكل و یا راهكارهای رفع آن است.
در بیان مسئله محقق باید نكات زیر را رعایت كند:
1- محقق، شواهدی باید نشان دهد كه معضلی مشكلی در جامعه وجود دارد.
2- محقق باید مشكل بیان شده را بیان كند و ابعاد مختلف آن را به طور مستند نشان دهد.
3- محقق باید نشان دهد که قصد او از انجام تحقیق چیست؟ کدام متغیرها را قصد دارد تحقیق کند؟ روش ی مطالعه متغیرها ( اثر، رابطه یا ...) چطور است.
4- پژوهشگر در انتها بهتر است محدوده زمانی قلمرو زمانی تحقیق را هم معین نماید .
کلا مسئله تحقیق می بایست مساله را بیان نماید ، ابعاد آنرا مستند نشان دهد، انگیزه پژوهشگر را بیان نماید متغیرها را نشان داده، شیوه نقد آنها را روشن کرده محدوده مکانی زمانی تحقیق را تعیین نماید.

4-ارزش و ضرورت مساله تحقیق
در این مورد پژوهشگر می بایست معین نماید که موضوع تحقیق چه اهمیت ی دارد و ضرورت انجام این پژوهش چیست نتایج آن در چه زمینه ای از اهمیت بیشتری برخوردار است.
- ارزش این تحقیق در رابطه با نظریه های موجود چیست؟
- نتایج این تحقیق در غنا بخشیدن به ادبیات مورد چه نقشی دارد؟
- نقش نتایج تحقیق در ارائه مـدل ، الگو، نظریه نو یا توسعه بسط نظریه های قبلی چگونه است؟
- ارزش نتایج تحقیق برای مدیران پروگرام ریزان چیست؟
- نتایج مثبت این تحقیق در ابعاد راهنمای ی پژوهشی چه اثری دارد؟
- نتایج مثبت این تحقیق در ابعاد پژوهشی چگونه است؟
5-قبلی ه تحقیق
برای اینکه پژوهشگر تحقیقات را در راستای پژوهش های هم خانواده قرار دهد و آن را با دستاوردهای نتایج بررسی ها و تحقیقات دیگران همموسیقی نماید ، نیاز دارد با مراجعه به اسناد و مدارک پیرامون موضوع و مسئله ای که برای تحقیق گزینش کرده ، آگاهی خود را گسترش دهد.
هدف از گنجاندن بخش قبلی ه تحقیق و ادبیات موضوع، تذکر به نكات زیر است :
1-برقراری ارتباطی منطقی بین اطلاعات پژوهش های قبلی با مسئله تحقیق
2-آشنایی با چارچوب نظری یا تجربی مسئله تحقیق
3-آشنایی باروش های تحقیق مورد مصرف در پژوهش های قدیم
4-پیشگیری از دوباره کاری
5-استفاده از تجربیات مفید محققان قبلی
6-آگاهی از نقاط ضعف پژوهش های پیشین
جهت دسترسی به اهداف بالا و تدوین مطالب پیشینه، رعایت نكات زیر ضروری است:
الف-منابع اطلاعاتی مرتبط با مورد انتخاب گردد
ب- نتایج نتایج بررسی ها و تحقیقات قبلی مطالعه، نقد و ارزیابی شود
ج- ترتیب موارد از كلی به جزئی ( عمومی به اختصاصی ) تدوین گردد

روش تدوین مشاهدات انجام شده

6-اهداف تحقیق
اهداف تحقیق می تواند به دو صورت کلی و ویژه بیان شوند:
الف-هدف کلی
هدف کلی مستقیماً ازمورد تحقیق مشتق می شود.
ب-اهداف ویژه
این هدف ها از مسئله پژوهش از اهداف کلی مشتق می شوند و در واقع زیر مجموعه هدف یا اهداف کلی پژوهش هستند . این اهداف تصریح می کنند که در این تحقیق چه چیزی انجام می شود و چه چیزی انجام نمی شود.

7- موارد تحقیق
در صورتی که تحقیق با توجه به قبلی ه پژوهش نتواند جهت خاصی را جهت یافته های پیش بینی نماید و رابطه ی بین متغیرها را حدس بزند، می تواند به بیان سئوالات پژوهش بپردازد. در طرح سئوالات تحقیق توجه به نكات زیر ضروری است:
- سئوالات پژوهش مستقیماً از اهداف تحقیق منشأ می گیرند.
در پرسشها تحقیق، یک نوع متغیر بیان می شود.-
- آوردن کلمه آیا در ابتدای سئوالات چندان مطلوب نیست.
بهتر است تعداد سئوالات محدود، شفاف بدون ابهام باشد.-

8-فرضیه
- فرضیه، حدس و گمان محقق درباره علل بوجودآمدن مشكل یا ارائه راه حل های آن است.
فرضیه، حدس گمان محقق و در واقع جواب حدسی پژوهشگر در مورد سئوالات تحقیق است.-
- فرضیه، حدس و گمان پژوهشگر در مورد وجود فرق ، ابه احتمال زیاد ل رابطه یا تاثیر بین دو یا چند متغیر است.
- فرضیه، حدس و گمانی است که مبتنی بر دانش و تجربه در مورد حل مسئله است.
- فرضیه ها حدسیاتی است که به طور منطقی از نظریه ها بر می آیند.
- فرضیه عبارت خبری آسان ای است که در آن دو یا چند متغیر ( مستقل و وابسته)دیده می شود.
توجه : همآهنگ ی، همسویی تعادل تعداد فرضیه ها با سئوالات پژوهش زیاد ضروری است.
جهت مثال، یك فرضیه آسان این است که بگوییم: میزان سواد با تعداد اولاد رابطه دارد یا تعداد خودروها در میزان آلودگی هوا اثر دارد.
توجه : صحت(تایید) یا عدم صحت فرضیه (رد) در محک تست تحقیق و تحقیق تعیین می شود، لذا پژوهشگر حق ندارد از قبل بطور جانبدارانه در پی تأیید آن باشد باید بداند رد یا تأیید فرضیه هیچ گونه اثر بد برای پژوهش و پژوهشگر ندارد.

9-روش مراحل تحقیق
یكی از اركان تحقیق و یا پژوهش كه در پروپوزال بیان می شود، تعیین نوع تحقیق و مراحل انجام آن است. در این مورد محقق ضمن اشاره به نوع تحقیق، مراحل انجام آن را حاوی : وسائل گردآوری داده ها،آموزش گردآوری اطلاعات، جامعه آماری و اندازه نمونه روش گزینش نمونه از جامعه آماری، وسائل تجزیه و تحلیل داده ها و بالاخرهروش های تجزیه تحلیل داده ها(روش های تحلیل کیفی و کمی) را توضیح می دهد.

در زیر به تعدادی از انواع تحقیق به طور مختصر اشاره می شود.
انواع تحقیق بر اساس هدف
1-نتایج بررسی ها و تحقیقات بنیادی

این بررسی ها در پی شناخت کشف ارتباطات بین پدیده ها درک اصول و قوانین طبیعی است. این مشاهدات نظریه ها فرضیه ها را تست می کنند، قوانین علمی را کشف کرده مرزهای دانش را گسترش می دهند.
2-مشاهدات فرد دی
-این مشاهدات برداده ها ونتایج نتایج بررسی ها و تحقیقات بنیادی تکیه دارند در پی دستیابی به اصول قواعدی هستند که بتوان آنها را در عمل اجرا به کار بست.
-این بررسی ها در پی معرفت علل مشکلات حل آنها هستند کاربر دی فراگیر دارند.

3- تحقیقات گسترش ای
این تحقیقات در پی معرفت راه های ویرایش یا افزایش تولید و روش های جدید تولید كالا و خدمات بوده عمدتأ متوجه نوآوری در فرایند ها، وسائل ها و کالاها در یك زمان و مكان ویِژگزینشه هستند .
انواع تحقیق بر طبـق ماهیت روش
تحقیقات تاریخی

این گونه تحقیقات مربوط به موارد معین و مربوط به زمان قدیم است و تلاش محقق در جهت كشف حقایق پیشین از طریق جمع آوری اطلاعات اسناد مربوط به قدیم می باشد.
تحقیقات توصیفی
هدف این تحقیقات، توصیف عینی مرتب خصوصیات یك موقعیت یك موضوع است اما بدون هیچگونه دخالت یا استنتاج ذهنی مثل نگرش سنجی ها منو گرافی ها. تحقیقات موردی ، تحلیل محتوا، قوم نگاری و زمینه یابی از انواع آن محسوب می شوند .
تحقیقات همبستگی
این تحقیقات در پی كشف رابطه همبستگی بین متغیر هاست. جهت محاسبه میزان همبستگی بین دو متغیر از همبستگی های پیرسون اسپیر من كندال مصرف می شود.
تحقیقات علی ( علت معلاما )
در این تحقیقات پژوهشگر با بررسی شرایط قبلی درصدد جستجوی علل یا ارتباطات ی جهت وقوع حوادث است.
تحقیقات پیمایشی
در این تحقیقات، محقق جهت جواب دادن به مسئله حال جمع آوری اطلاعات خود ازآموزش پیمایشی عمدتأ از تكمیل سوال نامـه یا مصاحبه مصرف می كند هدف محقق تعمیم نتایج نمونه به جامعه بزرگتر آماری است.
تحقیقات تجربی (آزمایش گاهی)
از این تحقیقات معمولأ جهت یافتن راه حل های موارد یا پیدا كردن راهكارهایی جهت حل مشكلات در حال آینده استفاده می شود، در این تحقیقات عمدتا از روابط علت و معل ولی مصرف می كنند مکان آزمایش و پژوهش معمولأ آزمایشگاه است و متغیر ها برای محقق قابل كنترل می باشد.

تحقیقات نیمه تجربی
این تحقیقات بیشتر مربوط به تحقیقات اجتماعی است امكان كنترل تمام متغیر ها جهت محقق وجود ندارد ، مثل سنجش خصوصیات اجتماعی و فرهنگی افراد.
تحلیل محتوا
اینشیوه اکثرا ٌ برای سنجش تحلیل گفتار یا متن ها مصرف می شود، مثل مقایسه تحلیلی، روزنامـه ها، مجلات، نوارها ...تحلیل محتوا در مقولات مطالب عامیانه، علمی( متون مذهبی، كلامی، ادبی و ...) تحلیل های كمی ریاضی.
وسائل گرد آوری داده ها
پژوهشگر گاه جهت بدست آوردن اطلاعات به مدارك اسناد معتبر و موثق ( كتب، منابع آماری و...) مراجعه می كند كه این منابع را دست دوم (second-hand) می نامند گاهی نیز به منابعی نیاز دارد كه در دسترس پژوهشگر نیست یا به روز نیست، كه در این جا به گرد آوری اطلاعات از طریق میدانی (survey) یعنی تهیه پرسش نامـه ، مصاحبه مشاهده نیازدارد.
وسائل تحلیل داده ها
در تهیه جداول، تدوین نمودارها، فرآوری ، دسته بندی استخراج و تحلیل خوب داده ها از انواع برنامـه های كامپیوتری چون Spss، excel، GISو... مصرف می شود.
روش های تجزیه و تحلیل داده ها
انواع راهنمای های تجزیه و تحلیل داده هاعبارتند ازروش های تحلیل كیفی كمی ( آمار توصیفی و استنباطی )
جامعه آماری و اندازه نمونه
در این بخش جامعه آماری مورد نظر معین شد، نحوه تعیین تعداد نمونه به طور شفاف بیان می شود نیزبه نحوه گزینش نمونه ها از جامعه آماری نیز اشاره می شود.
10- كاربرد نتایج تحقیق
در این مورد پژوهشگر به گروه ها، سازمان ها و نهاد های مصرف كننده از نتایج تحقیق اشاره می كند.
11- محدودیت های تحقیق
در این مورد محقق با بیان محدودیت هایی كه سر راه تحقیق است، به خواننده پیام می دهد كه در مورد فرایند تحقیق قضاوت عادلانه ای داشته باشد.
در هر تحقیق تعدادی از محدودیت های احتمـا لی به شرح زیر می تواند سر راه محقق قرار گیرد:
- كمبود منابع علمی
- كمبود منابع مالی
- ضعف همکاری سازمان ها و نهاد ها
- گرفتاری های شخصی محقق
- كمبود زمان در اختیار
- تعداد و متغیرهای ناخواسته
- ناهمموسیقی ی اساتید راهنما